SORU: İş İcabı Bazen Yalan Konuşabiliyoruz Aksi Durumda Sıkıntı Yaşayabiliriz Bu Gibi Durumlarda Yalan Konuşmak Caiz midir?

İmam Nevevinin Eskar adlı eseri var Riyazüs Salihinde de aynı şekilde bu konuyu ele almıştır. Yalan asıl itibariyle HARAM olan bir eylem haram olan bir iştir ancak bazı kere mübah olabilir.


İmam Nevevi bu konuyu anlatırken şöyle bir detaylandırmaya gidiyor diyor ki : Kelam bir işe hasıl olabilmesi için bir işi elde edebilmek için bir vesiledir. Mahmud olan yani sevilen övgüye layık olan bir işi elde etmek yalansız mümkünse o gibi yerde yalan söylemek kesin haramdır. Çünkü o işi mübah olarakta elde etmek mümkündür. Onu sen yalanla elde ediyorsan orada yalan söylemen haramdır günahtır.

Ancak övgüye layık olan o işi yalan söylemeden elde etmek mümkün değilse illaki yalan ile o elde edilebilecek ise bu takdirde yalan söylemek caiz olur. Şu kadarı var ki o övgüye layık olan fiili o işi yapmak eğer farzsa yalan söylemekte farz olur , o övgüye layık olan işi yapmak mübahsa yalanda mübah olur.

Örnek Verelim mesela diyelim ki zalim bir adam mazlum bir adamın peşinden gidiyor biliyorsunuz ki onu öldürecek , ve mazlum olan kişi bir yere kaçtı saklandı sizde yerini biliyorsunuz , burada övgüye layık olan fiil o mazlumu kollamaktır , yani o zalimin eylemini gerçekleşmemesi için elden gelen gayreti sarf etmektir. Bu manada size sorsa o adam nerede diye burada o zulmü yalan söylemeden bertaraf etmek mümkün olmayan bir yerdir ve burda bi zulüm var o zulmü elinizle veya dilinizle kaldırma imkanınız var ve burada bir vucubiyet söz konusudur işte bu noktada yalan söylemek vacip olacaktır.

"Ben çok doğrucuyum ben asla yalan söylemem burda yine yalan söylemem aradığın kişi falan yerdedir" demek ahmaklıktır , saflıktır hatta vebaldir günahtır.

Bunun misallerini çoğaltmak mümkündür işte karı koca arasını barıştırmak yalan söylemeden mümkün değilse orada yalan söylemeye izin veriliyor vs.

Fetva Sahibi: Fatih Kalender Hocaefendi